কোন দিশে আজি নৱ প্ৰজন্ম?

ৰেখা বৰগোহাঁই

আজি শিশু কালিলৈ দেশৰ নাগৰিক -এই কথাষাৰ আমি বহুদিনৰ পৰা শুনি আহিছোঁ। কিন্তু আজিৰ দিনত প্ৰশ্নটো অলপ সলনি হৈছে—আজিৰ নৱ প্ৰজন্ম কাইলৈ দেশৰ সচেতন নাগৰিক হ’ব পাৰিবনে? তেওঁলোকৰ হাতত জ্ঞানৰ দীপ থাকিবনে, নে তথ্যৰ অগণন সোঁতত সত্য-মিথ্যাৰ পাৰ্থক্য হেৰুৱাব? তেওঁলোকে প্ৰযুক্তিক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবনে, নে প্ৰযুক্তিয়েই তেওঁলোকৰ জীৱন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব?সেইবাবেই আজিৰ সময়ত আটাইতকৈ প্ৰাসংগিক প্ৰশ্নটো—“কোন দিশে আজি নৱ প্ৰজন্মৰ?”

ভাৰত আজি পৃথিৱীৰ অন্যতম বৃহৎ যুৱ জনসংখ্যাৰ দেশ। এই বিশাল যুৱসমাজ দেশখনৰ বাবে এক বৃহৎ সম্পদ। কিন্তু যুৱ জনসংখ্যা বৃহৎ হোৱাটোৱেই সফলতাৰ নিশ্চয়তা নহয়। তেওঁলোকক উপযুক্ত শিক্ষা, দক্ষতা, কৰ্মসংস্থান আৰু সুস্থ সামাজিক পৰিৱেশ দিব পাৰিলেহে এই জনসংখ্যা demographic dividend বা জনমিতিক লাভাংশত পৰিণত হ’ব।

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক সংস্থাৰ India Employment Report 2024-এ ভাৰতৰ যুৱসমাজৰ শিক্ষা, দক্ষতা আৰু নিয়োগৰ প্ৰশ্নক বিশেষ গুৰুত্ব দিছে। প্ৰতিবেদনখনে দেখুৱাইছে যে ভাৰতৰ যুৱসকলৰ বাবে শিক্ষা আৰু কৰ্মসংস্থাপনৰ মাজত সঠিক সংযোগ স্থাপন কৰাটো এতিয়াও এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰত্যাহ্বান।অৰ্থাৎ, কেৱল ডিগ্ৰী থাকিলেই নহ’ব; সময়ৰ চাহিদা অনুযায়ী দক্ষতা, সৃষ্টিশীলতা, সমস্যা সমাধানৰ ক্ষমতা, যোগাযোগ দক্ষতা আৰু কাৰিকৰী জ্ঞানও প্ৰয়োজন।

ভাৰতৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত বিগত কেইবছৰমানত বহু পৰিৱৰ্তন হৈছে। নতুন শিক্ষানীতি, ডিজিটেল শিক্ষা, দক্ষতাভিত্তিক শিক্ষা আৰু অভিজ্ঞতাভিত্তিক শিক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব বৃদ্ধি পাইছে।ASER 2024-ৰ সমীক্ষাই গ্ৰাম্য ভাৰতৰ ৬–১৪ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ বিদ্যালয়ত নামভৰ্তিৰ হাৰ প্ৰায় ৯৮ শতাংশ বুলি দেখুৱাইছে। একে সময়তে ১৫–১৬ বছৰ বয়সৰ বিদ্যালয়ৰ বাহিৰত থকা শিশুৰ অনুপাত ২০২৪ত ৭.৯ শতাংশ আছিল।এই পৰিসংখ্যাই এটা ইতিবাচক ছবি দেখুৱায়—বিদ্যালয়লৈ অহা শিশুৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে। কিন্তু কেৱল বিদ্যালয়লৈ অহাই যথেষ্ট নহয়। তেওঁলোকে কি শিকিছে, কেনেকৈ চিন্তা কৰিবলৈ শিকিছে আৰু সেই জ্ঞান জীৱনত কেনেকৈ প্ৰয়োগ কৰিব পাৰিছে—সেইটোৱেই মূল কথা।শিক্ষা যদি কেৱল পৰীক্ষাত অধিক নম্বৰ পোৱাৰ প্ৰতিযোগিতা হৈ পৰে, তেন্তে শিক্ষা নিজৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্যৰ পৰা আঁতৰি যাব পাৰে। প্ৰকৃত শিক্ষাই মানুহক জ্ঞানী কৰাৰ লগতে সৎ, যুক্তিবাদী, দায়িত্বশীল আৰু সংবেদনশীল কৰি তুলিব লাগে।

আজিৰ নৱ প্ৰজন্মৰ জীৱনৰ পৰা ডিজিটেল প্ৰযুক্তিক আঁতৰাই ৰখা সম্ভৱ নহয়। স্মাৰ্টফোন, ইণ্টাৰনেট, কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা আৰু সামাজিক মাধ্যম তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন জীৱনৰ অংশ হৈ পৰিছে।ASER 2024-এ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৪–১৬ বছৰ বয়সৰ শিশুৰ ডিজিটেল ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত তথ্য সংগ্ৰহ কৰিছে। সমীক্ষা অনুসৰি, এই বয়সৰ প্ৰায় ৯০ শতাংশ ল’ৰা-ছোৱালীয়ে ঘৰত স্মাৰ্টফোন থকাৰ কথা জনাইছে আৰু ৮২.২ শতাংশই স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰ কৰিব জানে। স্মাৰ্টফোন ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা শিশুসকলৰ ৫৭ শতাংশই আগৰ সপ্তাহত শিক্ষামূলক কামত ফোন ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা কৈছে, কিন্তু ৭৬ শতাংশই সামাজিক মাধ্যম ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথাও জনাইছে।এই তথ্যই আমাক এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ শিক্ষা দিয়ে—প্ৰযুক্তি নিজে ভাল বা বেয়া নহয়; তাৰ ব্যৱহাৰেই তাৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণ কৰে।এজন ছাত্ৰই মোবাইলৰ সহায়ত বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ শিক্ষকৰ বক্তৃতা শুনিব পাৰে, নতুন ভাষা শিকিব পাৰে, বিজ্ঞানৰ জটিল বিষয় বুজিব পাৰে। আকৌ একেটা মোবাইলেই ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা অৰ্থহীন বিষয়ত সময় নষ্ট কৰাৰ কাৰণো হ’ব পাৰে।সেয়ে আজিৰ শিক্ষাৰ এটা নতুন লক্ষ্য হ’ব লাগে—digital literacy-ৰ লগতে digital wisdom; অৰ্থাৎ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰাৰ দক্ষতাৰ লগতে কেতিয়া, কিয় আৰু কিমান ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে সেই বিচাৰবুদ্ধি।আমি এতিয়া কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ যুগত প্ৰৱেশ কৰিছোঁ। AI-এ শিক্ষা, চিকিৎসা, কৃষি, উদ্যোগ, যোগাযোগ, বিজ্ঞান আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত নতুন সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰিছে।কিন্তু AI-ৰ যুগত আটাইতকৈ মূল্যৱান বস্তু কেৱল তথ্য নহয়—মানুহৰ চিন্তা কৰাৰ ক্ষমতা।

যদি ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে সকলো উত্তৰ যন্ত্ৰৰ পৰা লৈ নিজে চিন্তা কৰিবলৈ এৰি দিয়ে, তেন্তে প্ৰযুক্তিৰ অগ্ৰগতিৰ মাজতো মানুহৰ বৌদ্ধিক বিকাশ পিছ পৰিব পাৰে। সেয়ে নৱ প্ৰজন্মক AI ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকোৱাৰ লগতে প্ৰশ্ন কৰিবলৈ, যুক্তি বিচাৰিবলৈ, তথ্য বিচাৰ কৰিবলৈ আৰু নিজে সিদ্ধান্ত ল’বলৈ শিকাব লাগিব।

নৱ প্ৰজন্মৰ সমস্যাৰ কথা ক’লে কেৱল শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ কথা ক’লেই নহ’ব। তেওঁলোকৰ মানসিক সুস্থতাও সমান গুৰুত্বপূৰ্ণ।UNICEF India-ৰ তথ্য অনুসৰি, ১৮–২৯ বছৰ বয়সৰ যুৱসকলৰ মাজত সামগ্ৰিক মানসিক সমস্যাৰ হাৰ ৭.৩ শতাংশ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। ২০২২ চনৰ NCERT সমীক্ষাৰ তথ্যও UNICEF-এ উদ্ধৃত কৰিছে, য’ত ১১ শতাংশ শিক্ষাৰ্থীয়ে উদ্বেগৰ কথা আৰু ১৪ শতাংশই অত্যন্ত তীব্ৰ আবেগ অনুভৱ কৰাৰ কথা জনাইছিল।

সফলতাৰ অতিৰিক্ত চাপ, পৰীক্ষাৰ ভয়, সামাজিক তুলনা, পাৰিবাৰিক আশা, কৰ্মসংস্থাপনৰ অনিশ্চয়তা আৰু ডিজিটেল পৃথিৱীৰ অবিৰত তুলনাই বহু যুৱকৰ ওপৰত মানসিক চাপ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।সেয়ে সন্তানক কেৱল “কিমান নম্বৰ পালা?” বুলি সোধাৰ পৰিৱৰ্তে কেতিয়াবা “তুমি কেনে আছা?” বুলিও সোধাটো প্ৰয়োজন।

আজিৰ সমাজত তথ্যৰ অভাৱ নাই; অভাৱ হৈছে কেতিয়াবা বিবেক আৰু মূল্যবোধৰ।সফলতা যদি কেৱল ধন, চাকৰি, গাড়ী, ঘৰ বা সামাজিক প্ৰতিপত্তিৰে জোখা হয়, তেন্তে নৱ প্ৰজন্মৰ সন্মুখত এক অসম্পূৰ্ণ জীৱনদৰ্শন উপস্থাপিত হয়।জীৱনৰ সফলতা মানে কেৱল নিজে ওপৰলৈ উঠা নহয়; আনকো ওপৰলৈ উঠিবলৈ সহায় কৰা।

সততা, সহানুভূতি, শৃংখলা, পৰিশ্ৰম, দেশপ্ৰেম, পৰিৱেশ সচেতনতা, নাৰী-পুৰুষ সমতা, বয়োজ্যেষ্ঠৰ প্ৰতি সন্মান আৰু দুৰ্বলৰ প্ৰতি সহমৰ্মিতা—এইবোৰক আধুনিক জীৱনৰ পৰা পুৰণি মূল্যবোধ বুলি আঁতৰাই দিব নোৱাৰি।

অসমৰ নৱ প্ৰজন্মৰ সন্মুখত আৰু এটা বিশেষ দায়িত্ব আছে। তেওঁলোকে আধুনিক বিশ্বৰ সৈতে খোজ মিলোৱাৰ লগতে নিজৰ ভাষা, সাহিত্য, সংস্কৃতি, ইতিহাস আৰু পৰম্পৰাৰ সৈতে সংযোগ অটুট ৰাখিব লাগিব।বিশ্ব নাগৰিক হ’বলৈ নিজৰ শিপা পাহৰিব নালাগে।

অসমীয়া ভাষাত বিশ্বমানৰ সাহিত্য সৃষ্টি কৰা, বিজ্ঞান-প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়া, কৃষিক আধুনিক কৰা, উদ্যোগ গঢ়ি তোলা, পৰিৱেশ ৰক্ষা কৰা—এই সকলো ক্ষেত্ৰতে আমাৰ যুৱসমাজে নতুন দিশ দেখুৱাব পাৰে।বিশেষকৈ অসমৰ যুৱক-যুৱতীৰ বাবে স্থানীয় সম্ভাৱনাক বিশ্বমানৰ দক্ষতাৰ সৈতে সংযোগ কৰা অতি প্ৰয়োজনীয়। কৃষি, পৰ্যটন, হস্তশিল্প, তথ্য-প্ৰযুক্তি, উদ্যোগ, সংস্কৃতি আৰু সৃষ্টিশীল অৰ্থনীতি—প্ৰতিটো ক্ষেত্ৰতে নতুন সুযোগ সৃষ্টি কৰিব পাৰি।

আমি প্ৰায়ে কওঁ—“আজিকালি ল’ৰা-ছোৱালীবোৰৰ কোনো মূল্যবোধ নাই।”কিন্তু এই অভিযোগ কৰাৰ আগতে আমি নিজকে সুধিব লাগিব—আমি তেওঁলোকক কেনে আদৰ্শ দেখুৱাইছোঁ?শিশুৱে উপদেশতকৈ আচৰণৰ পৰা বেছি শিকে। অভিভাৱকে যদি সততাৰ কথা কয় কিন্তু নিজে অসৎ পথ বাছি লয়, শিক্ষকে যদি শৃংখলাৰ কথা কয় কিন্তু নিজে দায়িত্বহীন হয়, সমাজে যদি নৈতিকতাৰ কথা কয় কিন্তু সফলতাৰ নামত সকলো আপোচক স্বীকৃতি দিয়ে—তেন্তে নৱ প্ৰজন্মৰ পৰা আমি কি আশা কৰিব পাৰোঁ?সেয়ে নৱ প্ৰজন্মক সঠিক দিশ দেখুওৱাৰ দায়িত্ব পৰিয়াল, বিদ্যালয়, সমাজ, সংবাদমাধ্যম আৰু চৰকাৰ—সকলোৰে।